Historische Lezing: Ouderdom in de Middeleeuwen

Historische lezing: Ouderdom in de Middeleeuwen

Wanneer?

Datum

Maandag 01 februari 2021


Tijd

19.30 - 21.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur)

Waar?


Bibliotheek Nijkerk

Frieswijkstraat 99

3861 BK Nijkerk

Kosten?


Prijs € 7,50 p.p.

Start: gegarandeerd


Minimaal aantal deelnemers: n.v.t.

Maximaal aantal deelnemers: 30

Goed of Fout?

"In de middeleeuwen werden mensen gemiddeld maar zo’n dertig jaar."


Dit wijd verspreid geloof is fout. Dat wil zeggen, het geeft de verkeerde indruk. Wellicht is de officiële levensverwachting van een Middeleeuwse baby (bij geboorte) wel 30 jaar, maar dat betekent geenszins dat de meeste mensen rond hun 30ste stierven. Je moet er namelijk rekening mee houden dat een groot deel van de kinderen in die tijd stierf aan kinderziekten, of zelfs in het kraambed.


Wanneer je de levensverwachting bekijkt van een Middeleeuwer op zijn twintigste levensjaar, zie je namelijk een heel ander plaatje verschijnen. De meeste kinderziektes zijn rond het twintigste levensjaar voorbij, en wanneer je die eerste twee decennia dus hebt overleeft, maak je een aanzienlijk grotere kans om hogere leeftijden dan 30 te behalen. De gemiddelde levensverwachting in de Middeleeuwen voor 20-jarigen was dan ook ongeveer 64 jaar. Dat is maar liefst 33 jaar meer dan wat de meeste mensen geloven als ze aan de 30-jarige levensverwachting bij geboorte denken!


Hoe keek men in de vroege middeleeuwen aan tegen ouderdom?
Had men respect voor de ouden van dagen of werden bejaarden als een last gezien? Wat voor woorden gebruikte men voor ‘oud’ en vanaf welke leeftijd werd men als ‘bejaard’ beschouwd? Konden oude krijgers en oude koningen nog wel afdoende functioneren en hoe zat dat met oude vrouwen? 


Ouderenzorg in de middeleeuwen

Al in de late Middeleeuwen konden hulpbehoevende ouderen terecht in een gasthuis. Als ze tenminste geld of bezittingen hadden om zich in de kopen. Maar dan waren ze de rest van hun leven zeker van een dak boven hun hoofd en voldoende – zij het sober – voedsel. 


Volwassenen in de late Middeleeuwen hadden dus een reële kans zo oud te worden dat ze niet meer konden werken, en daarom was het verstandig maatregelen te treffen. In het zuiden van Europa waren de zaken eenvoudig geregeld. Daar was het gebruikelijk dat meerdere generaties onder één dak woonden, en trokken jonge echtparen vaak in bij de ouders van de bruidegom. Op die manier waren ouders met zonen verzekerd van zorg.

Maar in het noorden, en dus ook in de Nederlanden, lagen de zaken ingewikkelder. Daar begonnen jonggetrouwden een eigen huishouden. Soms was dat in de buurt van het ouderlijk huis, en dan konden kinderen en kleinkinderen de grootouders eventueel bijstaan. Maar jonge gezinnen konden ook elders een bestaan opbouwen. In Holland trokken ze in de late Middeleeuwen regelmatig naar de opkomende steden, terwijl de ouders op het platteland achterbleven, of in een andere stad. Dat maakte ‘mantelzorg’ ondoenlijk.


Ouderenzorg van alle tijden
Ouderenzorg is iets van alle tijden, hoe werd er vroeger gedacht over ouderen zorg en hoe verhoudt zicht dat tot de hedendaagse kijk hierop? Kortom het beloofd een boeiende avond te worden waarbij verleden en heden tot elkaar gebracht zullen worden.

Gastspreker: Wilson Hoogers

Vandaag de dag is de wereld complex, maar om die wereld en elkaar te begrijpen, zal men het verleden moeten bestuderen.


Voor mij begon mijn interesse voor geschiedenis al toen ik vrij jong was. Mijn ouders namen mij van kleins af aan al mee op reis. Dit waren reizen door Europa, maar ook door de wereld. Geen strandvakantie, maar een natuur- en cultuurvakantie. En op deze manier kom je vanzelf in aanraking met verschillen, maar ook de geschiedenis – het ontstaan – van deze verschillende culturen. Dat vonden ze belangrijk. En ook nu probeer ik zo veel mogelijk van deze wereld en de geschiedenis te zien en te ervaren. Het mag dus ook geen verrassing zijn dat ik nog graag ieder jaar veel op reis ga. Hiernaast ben ik fervent wandelaar. Ieder jaar loop ik de 50 kilometer van de Nijmeegse Vierdaagse. Maar een land is meer dan alleen steden, de natuur zegt ook iets over hoe een land zich heeft gevormd. En die natuur verken ik het liefste op wandelschoenen.


Toch ben ik toevalligerwijs in het onderwijs terechtgekomen. Ook hiervoor heb ik een weg moeten bewandelen. Als middelbare scholier vond ik het vak geschiedenis altijd wel leuk en was ik er ook goed in, maar ik wist niet wat ik wilde worden. Presenteren vond ik maar niks en de lerarenopleiding geschiedenis was een tijdelijke oplossing om met een propedeuse geschiedenis en/of politicologie aan de universiteit te gaan studeren. Maar tijdens die opleiding kwam ik erachter hoe het is om mensen iets te leren, te enthousiasmeren en te interesseren.


Bij mijn volgende stap als docent geschiedenis op het Corderius College in Amersfoort, waar ik nu werk, probeer ik er alles uit te halen wat erin zit. Wat een groot compliment is het om die kinderen te helpen om stapjes te zetten in hun vaardigheden. Een voorbeeld te mogen zijn of hen normen en waarden mee te kunnen geven. Of als kinderen gewoon simpelweg aangeven jouw vak toch leuk te vinden door de manier hoe het wordt vormgegeven. Dan weet je dat je het niet voor niks hebt gedaan.


En ook bij de VUN wil ik jullie blijven enthousiasmeren, maar ook vooral interesseren voor de onderwerpen en dit belangrijke en mooie vak!

Postadres:

VUN |  Holkerweg 35 | 3861 PM | Nijkerk | KvK 41035109


© VUN 2020

DE VUN


De vrijwilligers van de VUN willen  iedereen in Nijkerk en omgeving de mogelijkheid bieden zichzelf te ontwikkelen.


Bij de VUN staat het plezier in het leren en jezelf ontwikkelen voorop. Onze cursussen en lezingen worden in een ontspannen sfeer gegeven.


CONTACT


Vragen over onze cursussen of lezingen?


Taalcursussen: Coby de Witte

Korte Cursussen Nijkerk: Vacant
Lezingen & Specials: Yvonne Loman

Korte cursussen & Lezingen in Hoevelaken: Anneloes Fokkema


Voor overige zaken kunt u contact opnemen met onze secretaris: Annie Lausberg


Telefoon: 06 - 22 37 21 19


Wij zijn allen vrijwillgers, het kan daardoor voorkomen dat de telefoon/mail niet direct of per omgaande beantwoord kan worden. Wij rekenen op jullie begrip!

ONZE NIEUWSBRIEF ONTVANGEN?


Vul onderstaand formulier in om je aan te melden voor onze nieuwsbrief. Je ontvangt dan een e-mail met een link om de aanmelding te bevestigen.