Lezing: Nut en Noodzaak van Europese Samenwerking

De Europese Unie is voor veel mensen onderdeel van het dagelijks leven. We reizen zonder paspoort door Europa, handelen vrij binnen de interne markt en gebruiken in veel landen dezelfde munt. Maar hoe is die Europese samenwerking eigenlijk ontstaan? En welke betekenis heeft de Europese Unie nu de wereld om ons heen snel verandert?

De Europese eenwording begon na de Tweede Wereldoorlog. Op 9 mei 1950 presenteerde de Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman, op initiatief van Jean Monnet, een plan om de productie van kolen en staal onder een gezamenlijke Europese autoriteit te brengen. De Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) werd daarmee een belangrijke eerste stap in de Europese samenwerking.

De gedachte daarachter was niet alleen economisch. Door landen die kort daarvoor nog met elkaar in oorlog waren hun belangrijkste grondstoffen en industrie gezamenlijk te laten beheren, moest een nieuwe oorlog tussen Europese landen minder waarschijnlijk worden. Frankrijk, Duitsland, Italië en de drie Beneluxlanden vormden de eerste zes deelnemers.

De Europese samenwerking ontwikkelde zich vervolgens verder. Plannen voor een Europese Politieke Gemeenschap en een Europese Defensiegemeenschap kwamen in de jaren vijftig niet van de grond. Daarna verschoof de aandacht naar economische samenwerking. Het initiatief van onder anderen de Nederlandse minister Johan Willem Beyen en de Belgische premier Paul-Henri Spaak leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG).

Van een samenwerking tussen zes landen groeide de Europese gemeenschap uit tot de huidige Europese Unie met 27 lidstaten. De interne markt heeft grote invloed gehad op de Europese economie en ook Nederland profiteert sterk van de mogelijkheden die deze markt biedt.

Maar de wereld van vandaag ziet er anders uit dan bij de oprichting van de eerste Europese samenwerkingsverbanden. De Verenigde Staten, China en Rusland spelen ieder op hun eigen manier een belangrijke rol in de internationale machtsverhoudingen. Tegelijkertijd staat Europa voor vraagstukken op het gebied van veiligheid, handel, energie en defensie.

Wat betekent dit voor de Europese Unie? Is economische samenwerking nog voldoende of is er behoefte aan meer politieke en militaire samenwerking? En wat betekent dat voor Nederland en voor de positie van Europa in de wereld?

Tijdens deze lezing volg je de ontwikkeling van de Europese samenwerking vanaf de eerste plannen na de Tweede Wereldoorlog tot de uitdagingen van vandaag. Je krijgt inzicht in de historische keuzes die aan de Europese Unie ten grondslag liggen en wordt uitgenodigd om na te denken over de rol die Europa in de toekomst kan spelen.